Komunikaty

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 czerwca 2025 r., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Apteki […] w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 czerwca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 710/21 w sprawie ze skargi Apteki […] w J. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 10 listopada 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy, uchylił zaskarżony wyrok; uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we Wrocławiu z 25 listopada 2019 r.; umorzył postępowanie administracyjne oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga, by w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uwzględnić wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z 19 czerwca 2025 r., C-200/24.

W wyroku tym TSUE, uwzględniając skargę Komisji i stwierdzając uchybienie przez Polskę zobowiązaniom państwa członkowskiego poprzez przyjęcie art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. nr 126, poz. 1381) stanowiącego całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, wskazał m.in., że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ograniczenie swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług może być dopuszczone jedynie pod warunkiem, że po pierwsze, jest uzasadnione nadrzędnym względem interesu ogólnego, i po drugie, jest zgodne z zasadą proporcjonalności, co oznacza, że musi być odpowiednie do zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. Ponadto TSUE wskazał, że przesłanka zdrowia publicznego, na którą powołuje się Rzeczpospolita Polska jako uzasadnienie wynikających z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego ograniczeń swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług, zalicza się do celów, które można uznać za stanowiące nadrzędne względy interesu ogólnego mogące uzasadniać takie ograniczenie swobód przepływu gwarantowanych poprzez Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Należy jednak ustalić, czy poprzez swoje argumenty dotyczące, po pierwsze, nadmiernego spożycia produktów leczniczych, a po drugie, niezależności zawodowej farmaceutów, Rzeczpospolita Polska wykazała, że zakaz wynikający z tego przepisu jest zgodny z zasadą proporcjonalności.

W ocenie TSUE reklama może być korzystna dla osób, które mogą nabywać produkty lecznicze, ponieważ umożliwia im uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez daną aptekę. Zatem w następstwie tej reklamy osoby te mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż apteka, której były wcześniej klientami, przy czym nie prowadzi to do zwiększenia ilości produktów leczniczych zakupionych przez te osoby. Natomiast zakaz tej reklamy może faworyzować apteki obecne na rynku od wielu lat, ze szkodą dla tych, które zamierzają wejść na ten rynek i oferować na nim więcej usług lub usługi lepszej jakości.

TSUE  przypomniał, że reklama produktu leczniczego powinna zachęcać do racjonalnego stosowania tego produktu poprzez przedstawianie go w sposób obiektywny i bez wyolbrzymiania jego właściwości, i nie może wprowadzać w błąd.

Zdaniem TSUE cel ochrony zdrowia publicznego polegający na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych może być realizowany za pomocą mniej restrykcyjnych środków niż zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, takich jak środki regulujące treść reklamy niektórych usług oferowanych przez apteki. W związku z tym zakaz wynikający z tego przepisu wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego polegającego na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niewątpliwie wyrok Trybunału ma wpływ na treść skarżonego kasacyjnie wyroku Sądu I instancji oraz utrzymanych nim decyzji administracyjnej organu drugiej instancji i pośrednio poprzedzającej ją decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji.

Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych argumentów należało uchylić zaskarżony wyrok Sądu I instancji oraz uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu administracji I instancji i umorzyć postępowanie administracyjne.

Link do orzeczenia