Komunikaty

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej oddalił skargę kasacyjną Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 34/21 w sprawie ze skargi Z.S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 30 września 2020 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro zgon uczestnika postępowania nastąpił 22 października 2020 r., a decyzja Prezesa NFZ została doręczona dorosłemu domownikowi w miejscu zamieszkania uczestnika w dniu 21 października 2020 r., to w opisanych okolicznościach brak jest podstaw do twierdzenia, że decyzja organu odwoławczego nie została doręczona uczestnikowi, a tym samym, że nie weszła do obrotu.

NSA zgodził się ze skarżącą co do tego, że prawo o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego jest prawem osobistym, co sprawia, że prawo to nie należy do spadku, jako ściśle związane z osobą zmarłego – art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Zatem prawo to nie przechodzi na następców prawnych. Oznacza to, że postępowanie nie będzie się toczyć dalej z udziałem następców prawnych, gdy chodzi o zmarłą stronę (tutaj: uczestnika postępowania). Jednakże, zdaniem składu orzekającego, w związku ze śmiercią wykonawcy umowy (uczestnika postępowania) nie powstał stan niedopuszczalności kontynuowania procesu ani nie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w odniesieniu do skarżącej kasacyjnie (płatniczki), z którą uczestnik zawarł umowy nazwane „umowami o dzieło”, które – zdaniem Sądu – są umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy k.c.

NSA wskazał, że postępowanie sądowe w sprawie zostało zainicjowane przez skarżącą kasacyjnie, która kwestionowała wskazany w decyzjach organów NFZ reżim umów cywilnoprawnych zawartych z uczestnikiem. Ustalenie, że chodzi o umowę, z którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą konsekwencję w postaci wydania decyzji o objęciu strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym, co z kolei rodzi po stronie płatnika (zleceniodawcy) obowiązek opłacenia składek na to ubezpieczenie. Skoro zostaje ujawniony tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, to na płatniku spoczywa ciężar odprowadzenia należnych składek. Przy czym wymaga podkreślenia, że obowiązek ten powstaje już w momencie realizacji umowy. Płatnik bowiem jest obowiązany bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne – na mocy art. 69 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 4 i art. 87 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a w przypadku ich nieopłacenia składki te podlegają ściągnięciu w trybie i na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych – zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 1a pkt 20 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wobec powyższego śmierć wykonawcy umowy, co do której stwierdzono tytuł do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, nie powoduje niedopuszczalności kontynuowania postępowania sądowego, czy obowiązku umorzenia postepowania, jak też nie dezaktualizuje obowiązku zapłaty zaległych składek przez płatnika. Postępowanie sądowe toczy się nadal, wyłącznie między płatnikiem składek a organem rozpatrującym indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego (art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach).

Link do orzeczenia