Komunikaty

Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 21 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej rozpoznał 48 skarg kasacyjnych wniesionych przez 434 podmioty od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 201/21, który oddalił 606 skarg wniesionych na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z  30 grudnia 2020 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji banku [A. S.A. w A.].

W rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uczestniczyło kilkudziesięciu pełnomocników reprezentujących skarżących kasacyjnie, w tym Radę Nadzorczą restrukturyzowanego banku, właściciela banku, syndyka, a także skarżących przed sądem pierwszej instancji – uczestników w postępowaniu przed sądem kasacyjnym. Stawili się również pełnomocnicy Bankowego Funduszu Gwarancyjnego oraz pełnomocnik Rzecznika Praw Obywatelskich, który przystąpił do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (sprawozdawca) złożyła obszerne sprawozdanie z przebiegu sprawy, w którym przypomniała najważniejsze elementy stanu faktycznego poczynając od 2016 r., w szczególności wskazując te okoliczności, które stały się przyczyną wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego wobec banku i w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji z 30 grudnia 2020 r. o zastosowaniu instrumentu przymusowej restrukturyzacji w formie przejęcia podmiotu restrukturyzowanego przez B. S.A. w B. Sędzia sprawozdawca wskazała m.in. na ustalenia dotyczące oferowania przez restrukturyzowany bank w latach 2016-2017 obligacji oraz certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych zamkniętych bez stosownych zezwoleń. Pogarszająca się sytuacja finansowa banku oraz niepowodzenie wdrożonego planu naprawczego skutkowały wszczęciem w 2019 r. postępowania administracyjnego. W jego toku Komisja Nadzoru Finansowego ustanowiła Bankowy Fundusz Gwarancyjny kuratorem banku wskazując za cel poprawę jego sytuacji. Wyłoniony przez BFG podmiot, dokonując w styczniu i grudniu 2020 r. oszacowań wartości aktywów i pasywów banku, wyraźnie wskazywał na stan zagrożenia upadłością z tego powodu, że pasywa przewyższały aktywa. Po uzyskaniu niezbędnych w sprawie opinii, w tym od Komisji Nadzoru Finansowego, Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, a także Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Bankowy Fundusz Gwarancyjny, mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wydał zaskarżoną decyzję uznając, że bank jest zagrożony upadłością, a wszczęcie przymusowej restrukturyzacji leży w interesie publicznym.

W dalszej części referatu sędzia sprawozdawca przedstawiła najważniejsze motywy prawne rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, odnosząc się również do przedłożonych przy wniesionych skargach – należy podkreślić, że było ich ponad 600 – wniosków dowodowych, w tym o przedstawienie pytań prejudycjalnych Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz wniosków o skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie do zgodności z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisów art. 105 ust. 2 i 3 oraz art. 107 ustawy z dnia czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji. Sędzia sprawozdawca wyjaśniła, które wnioski dowodowe zostały uwzględnione oraz których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopuścił, krótko przytaczając powody rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

Sędzia sprawozdawca wskazała w referacie, że wśród najważniejszych zagadnień prawnych podnoszonych we wniesionych do sądu pierwszej instancji skargach znalazły się m.in. kwestia istnienia interesu prawnego do zaskarżenia decyzji o przymusowej restrukturyzacji w przypadku podmiotów innych niż wskazana w ustawie z dnia czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (…) Rada Nadzorcza restrukturyzowanego banku. Podnoszono również zarzuty dotyczące prawidłowości prowadzonego przed organami postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczące oceny rzetelności powołania rzeczoznawców i przedstawionych przez nich oszacowań. W ocenie sądu pierwszej instancji zaskarżona decyzja BFG odpowiadała prawu, realizując cele postępowania restrukturyzacyjnego, nadto spełnione zostały ustawowe przesłanki do jej podjęcia. Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutów dotyczących „podwójnej” roli Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w stosunku do banku, tj. działań podejmowanych przez BFG jednocześnie jako organ stosujący prawo – tj. wydający decyzję o przymusowej restrukturyzacji oraz jako kurator restrukturyzowanego banku.

Sędzia sprawozdawca ponownie przypomniała, że od powyższego wyroku WSA w Warszawie złożonych zostało 48 skarg kasacyjnych obejmujących interes 434 skarżących kasacyjnie. Dodała, że wpłynęło to na sposób organizacji rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w ten sposób, że sąd podjął wszelkie środki i działania celem zapewnienia właściwego przebiegu rozprawy z zachowaniem bezpieczeństwa wszystkich przybyłych.

Sędzia sprawozdawca, omawiając wniesione skargi kasacyjne, podkreśliła główne i powtarzające się w nich zarzuty wobec zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji. Wśród nich wymieniła zarzuty nieważności postępowania z uwagi na nienależycie obsadzony sąd, na możliwość pozbawienia skarżących prawa do obrony w sytuacji rozpoznania skarg przez WSA w Warszawie na posiedzeniu niejawnym, a także poprzez odmowę dostępu do akt sprawy. W większości skarg kasacyjnych podniesiono również zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa poprzez niewłaściwe uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji. Powtarzały się również zarzuty dotyczące przebiegu postępowania w zakresie powołania rzeczoznawcy, sporządzenia oszacowań, wynagrodzenia dla rzeczoznawcy, wyboru podmiotu przejmującego, łączenia przez BFG różnych funkcji w stosunku do restrukturyzowanego banku. Sędzia sprawozdawca wskazała również na liczne wnioski o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE oraz na zarzuty dotyczące naruszenia zasad konstytucyjnych, prawa materialnego krajowego i unijnego.

W ostatniej części sprawozdania sędzia sprawozdawca omówiła wniesione przez BFG odpowiedzi na skargi kasacyjne (ponad 30), w których organ wnioskował o oddalenie skargi kasacyjnej Rady Nadzorczej restrukturyzowanego banku oraz odrzucenie skarg kasacyjnych pozostałych stron. Sędzia sprawozdawca odniosła się również do pisma z 11 kwietnia 2022 r., którym udział w postępowaniu zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie wniesionych skarg. Pokrótce omówiła również wniesione w sprawie pisma procesowe, w których wnioskowano o przeprowadzenie dowodów.

Wobec faktu, że pełnomocnicy nie zgłosili wniosków o uzupełnienie sprawozdania, sędzia sprawozdawca poinformowała, że w odpowiedziach na skargi kasacyjne Bankowy Fundusz  Gwarancyjny wnioskował o przeprowadzenie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych. Sąd uznał te wnioski za bezprzedmiotowe stwierdzając, że dotychczasowy przebieg postępowania jest powszechnie znany, a treść wyroku sądu pierwszej instancji – w wersji zanonimizowanej – jest publicznie dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie  art. 96 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu  przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), postanowił zarządzić odbycie dalszej części posiedzenia przy drzwiach zamkniętych z uwagi na możliwość ujawnienia w wystąpieniach pełnomocników informacji niejawnych, w tym np. tajemnicy bankowej. W związku z zarządzeniem Sądu część pełnomocników skorzystała z prawa do ustanowienia osoby zaufania.

Naczelny Sąd Administracyjny, po trwającym ok. 6 godzin posiedzeniu, zamknął rozprawę i oznajmił stronom, że orzeczenie ogłoszone zostanie 3 czerwca 2025 r.

W dniu 3 czerwca 2025 r. Przewodnicząca oznajmiła stronom, że orzeczenie ogłoszone zostanie w dniu 9 czerwca 2025 r.